Habtamu Fikadu Aga #0156 – Nỗ lực vươn lên bằng nội lực của di sản cà phê

Trong bối cảnh ngành cà phê Ethiopia đang chuyển mình mạnh mẽ để đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường cà phê Specialty toàn cầu, Habtamu Fikadu Aga nổi lên như một đại diện tiêu biểu cho thế hệ nhà sản xuất kết hợp hài hòa giữa truyền thống và tư duy phát triển hiện đại. Anh là người sáng lập và điều hành nông trại Habtamu Fikadu tại kebele Kuri, thuộc vùng Gedeb – khu vực nằm trong vùng địa lý Yirgacheffe nổi tiếng với những lô cà phê có cấu trúc hương vị tinh tế và giàu bản sắc.

Habtamu Fikadu trong bức tranh cà phê Ethiopia

Nền tảng hình thành nông trại của Habtamu Fikadu không phải là một bước khởi đầu hoàn toàn mới, mà được xây dựng trên di sản canh tác cà phê đã tồn tại qua nhiều thế hệ trong gia đình. Từ kinh nghiệm trồng trọt truyền thống, sự am hiểu thổ nhưỡng và khí hậu vùng cao, anh tiếp tục phát triển mô hình sản xuất theo hướng khoa học, có kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc rõ ràng. 

Không dừng lại ở quy mô nông trại cá nhân, Habtamu còn xây dựng mạng lưới hợp tác với nhiều nông hộ địa phương. Mô hình liên kết này giúp mở rộng vùng nguyên liệu, đồng thời duy trì tính đa dạng sinh học và bảo tồn phương thức canh tác truyền thống của cộng đồng. Thông qua hệ thống trạm sơ chế tập trung, chất lượng cà phê được kiểm soát đồng bộ, tạo nền tảng để những lô cà phê mang tên Habtamu Fikadu Aga có thể tiếp cận thị trường quốc tế với tính nhất quán cao.

Nội lực của di sản được nuôi dưỡng như thế nào?

Điểm đặc biệt trong triết lý sản xuất của Habtamu Fikadu Aga nằm ở cách anh nhìn nhận di sản cà phê như một nguồn nội lực phát triển lâu dài. Nội lực này không đơn thuần đến từ yếu tố văn hóa hay truyền thống gia đình, mà còn được nuôi dưỡng thông qua việc bảo tồn nguồn gen bản địa và ứng dụng khoa học nông nghiệp vào thực tiễn canh tác.

Habtamu Fikadu còn chú trọng xây dựng quy trình sản xuất bền vững dựa trên sự cân bằng giữa môi trường tự nhiên và nhu cầu thương mại. Các hoạt động canh tác được triển khai theo hướng thân thiện với môi trường, đồng thời nông trại đạt những chứng nhận quốc tế như Organic và Fair for Life. Những tiêu chuẩn này phản ánh cam kết phát triển dài hạn, trong đó lợi ích kinh tế gắn liền với trách nhiệm xã hội và phúc lợi cộng đồng.

Lô cà phê Habtamu Fikadu Aga #0156 có thể xem là minh chứng rõ nét cho cách nội lực di sản được chuyển hóa thành giá trị thực tiễn. Từ nguồn nguyên liệu được nuôi dưỡng trong hệ sinh thái vùng cao, sự chọn lọc giống bản địa cho đến quy trình sản xuất có kiểm soát, mỗi yếu tố đều góp phần hình thành nên bản sắc riêng cho lô cà phê này.

Ethiopia được xem là cái nôi của cà phê Arabica với hàng nghìn giống bản địa khác nhau. Trong số đó, Kurume và Dega là hai giống thường xuất hiện tại các vùng canh tác độ cao lớn, nơi cây cà phê phát triển chậm và tích lũy cấu trúc hương vị phức hợp.

Việc duy trì các giống này mang nhiều ý nghĩa:

• Bảo tồn nguồn gen bản địa giữ lại những đặc tính di truyền quý hiếm đã thích nghi với khí hậu và thổ nhưỡng địa phương.
• Tạo nên tính nhận diện vùng trồng giúp mỗi lô cà phê phản ánh rõ đặc điểm terroir.
• Ổn định chất lượng dài hạn nhờ khả năng thích nghi tự nhiên với môi trường canh tác vùng cao.

Tại sao các nhà sản xuất Ethiopia vẫn kiên trì với giống bản địa thay vì chuyển sang giống lai có năng suất cao hơn?

Và câu trả lời nằm ở giá trị hương vị và bản sắc. Với cà phê Specialty, sự khác biệt và tính nguyên bản thường được đánh giá cao hơn sản lượng thu hoạch.

Kurume – Cấu trúc hương vị tinh tế và độ phức hợp cao

Kurume là một trong những giống Heirloom phổ biến tại vùng Gedeb. Giống cây này thường có kích thước nhỏ, lá dày và khả năng thích nghi tốt với môi trường có độ cao lớn.

Một số đặc điểm nổi bật của Kurume gồm:

• Khả năng phát triển ổn định trong điều kiện khí hậu mát lạnh.
• Tạo cấu trúc hương vị nhiều tầng lớp.
• Thường mang lại độ axit sáng, rõ nét.
• Góp phần hình thành cảm nhận hương hoa và trái cây đặc trưng của cà phê Ethiopia.

Trong lô cà phê Habtamu Fikadu Aga #0156, Kurume đóng vai trò tạo nên chiều sâu hương vị và độ phức hợp cảm quan. Những nốt hương tinh tế thường được phát triển từ quá trình sinh trưởng chậm của giống cây này trong môi trường vùng cao Gedeb.

Dega – Sự cân bằng và chiều sâu hậu vị

Nếu Kurume góp phần tạo nên sự sống động của cấu trúc hương, thì Dega lại được xem là giống giúp cân bằng tổng thể trải nghiệm vị giác.

Dega thường được ghi nhận với các đặc điểm:

• Khả năng sinh trưởng bền vững trong điều kiện thổ nhưỡng đa dạng.
• Tạo cảm giác vị tròn đầy và mượt mà.
• Góp phần kéo dài hậu vị.
• Tăng sự ổn định cho tổng thể profile hương vị.

Sự xuất hiện của Dega trong hệ giống canh tác giúp lô cà phê #0156 đạt được sự hài hòa giữa độ sáng, chiều sâu và cảm giác cân bằng. Đây là yếu tố quan trọng giúp profile hương vị trở nên trọn vẹn và dễ nhận diện.

Với Habtamu Fikadu Aga, mỗi mùa vụ không đơn thuần là chu kỳ sản xuất, mà là quá trình tiếp nối di sản sinh học. Lô cà phê #0156, vì thế, trở thành một biểu hiện rõ nét cho niềm tin rằng bản sắc cà phê không được tạo nên trong một mùa thu hoạch, mà được hình thành qua nhiều thế hệ chăm sóc, chọn lọc và gìn giữ những giống cây nguyên bản.

Trong chuỗi hành trình tạo nên giá trị cho một lô cà phê Specialty, giai đoạn sơ chế thường được ví như khoảnh khắc chuyển giao, nơi quả cà phê rời khỏi tự nhiên để bước vào quá trình định hình hương vị. 

Với lô Habtamu Fikadu Aga #0156, lựa chọn phương pháp Sơ chế ướt thể hiện cách Habtamu đặt niềm tin vào sự nguyên bản của vùng Gedeb. Thay vì tìm kiếm những phương pháp lên men phức tạp nhằm tạo dấu ấn mạnh mẽ, anh chọn con đường tinh giản để điều kiện sinh thái, giống cây và quá trình phát triển tự nhiên tự bộc lộ giá trị vốn có.

Đối với Habtamu Fikadu Aga #0156, sơ chế ướt giúp làm nổi bật những đặc điểm cảm quan vốn gắn liền với giống Kurume và Dega trồng tại vùng cao Gedeb. Nhờ sự kiểm soát tỉ mỉ trong quá trình lên men và phơi khô, hạt cà phê giữ được độ sạch vị và tính ổn định, tạo nền tảng cho trải nghiệm hương vị rõ ràng và dễ nhận diện.

Hồ sơ hương vị của lô cà phê mở ra theo từng tầng lớp tinh tế, giống như một câu chuyện được kể chậm rãi.

Bergamot – Điểm chạm đầu tiên của sự thanh khiết

Hương bergamot xuất hiện như một tín hiệu mở đầu, mang sắc thái citrus pha lẫn cảm giác hương hoa nhẹ nhàng. Sự hiện diện của bergamot không quá mạnh mẽ, mà lan tỏa theo cách thanh thoát, tạo cảm giác trong trẻo và tươi mới. Đây thường là dấu hiệu cho thấy hạt cà phê được phát triển trong môi trường có biên độ nhiệt ổn định và quá trình sơ chế được kiểm soát chặt chẽ.

Peach – Lớp vị trung tâm mang tính kết nối

Khi hương thơm dịu dần, vị peach bắt đầu thể hiện vai trò tạo chiều sâu cho tổng thể cấu trúc vị giác. Cảm giác mọng nước và ngọt mềm của peach mang lại sự cân bằng tự nhiên, giúp trải nghiệm thưởng thức trở nên liền mạch và dễ tiếp cận hơn. Lớp vị này thường được hình thành từ quá trình tích lũy đường tự nhiên trong quả cà phê khi sinh trưởng chậm tại độ cao lớn.

Lemon – Dấu ấn kết thúc giàu năng lượng

Ở hậu vị, lemon mang đến độ axit sáng và rõ, đóng vai trò như điểm nhấn hoàn thiện toàn bộ profile hương vị. Độ chua không mang tính gắt hay đột ngột, mà tạo cảm giác sắc nét, tươi mát và kéo dài dư âm. Chính sự xuất hiện của lemon giúp tổng thể trải nghiệm trở nên sinh động và giữ được sự cân bằng giữa các tầng hương vị.

Từ góc nhìn cảm quan, lô cà phê Habtamu Fikadu Aga #0156 cho thấy phương pháp sơ chế ướt có khả năng làm nổi bật mối liên hệ giữa giống cây, môi trường sinh thái và quá trình canh tác. Mỗi nốt hương không xuất hiện một cách ngẫu nhiên, mà phản ánh điều kiện phát triển của cây cà phê trong hệ sinh thái vùng Gedeb.

Đối với XLIII Coffee, hành trình hợp tác cùng Habtamu Fikadu Aga chính là sự gặp gỡ của hai tinh thần cùng hướng đến việc gìn giữ và tôn vinh giá trị nguyên bản của cà phê Ethiopia. 

Mức giá 553,08 USD cho mỗi bao 30kg phản ánh rõ ràng sự trân trọng đó. Đây không chỉ là con số mang tính thương mại, mà còn là:

• Sự công nhận cho chất lượng được chăm chút tỉ mỉ từ khâu canh tác đến thu hoạch.
• Sự ủng hộ đối với những người nông hộ duy trì phương pháp canh tác bền vững.
• Sự tiếp nối của một di sản cà phê được gìn giữ bằng cả tri thức lẫn lòng tự hào địa phương.

Giữa thị trường cà phê Specialty đang ngày càng cạnh tranh, việc lựa chọn trả mức giá cao cho một lô cà phê là lời khẳng định cho niềm tin rằng những giá trị chân thực luôn xứng đáng được bảo vệ và lan tỏa.

Từ góc nhìn rang xay, XLIII Coffee đã lựa chọn hướng tiếp cận đầy chủ ý, rang ở mức siêu sáng (extremely-light roast). Đây là cấp độ rang đòi hỏi sự kiên nhẫn và kiểm soát chính xác, bởi mục tiêu không phải là tạo ra những lớp hương vị mới, mà là giữ lại gần như trọn vẹn dấu ấn nguyên bản của hạt cà phê.

Xa hơn một quyết định kỹ thuật, lựa chọn rang siêu sáng còn thể hiện triết lý tiếp cận cà phê của XLIII Coffee: tôn trọng nguyên liệu, tôn trọng người sản xuất và tôn trọng hành trình tự nhiên của hạt cà phê. Mỗi mẻ rang, vì thế, trở thành một hình thức kể chuyện về vùng đất Gedeb, về cộng đồng nông hộ, và về một người nông dân kiên định gìn giữ di sản của mình.

1. Habtamu Fikadu Aga là ai và vai trò của ông trong ngành cà phê Ethiopia là gì?

Habtamu Fikadu Aga là một nhà sản xuất cà phê tại vùng Gedeb, Ethiopia, đồng thời là người kết nối mạng lưới nông hộ địa phương với thị trường cà phê đặc sản quốc tế. Ông đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng canh tác, chuẩn hóa quy trình sơ chế và góp phần lan tỏa giá trị di sản cà phê bản địa Ethiopia.

2. Vùng trồng Gedeb có điều kiện tự nhiên như thế nào?

Gedeb nằm ở độ cao lớn với khí hậu mát mẻ, biên độ nhiệt ngày – đêm rõ rệt và thổ nhưỡng giàu khoáng chất. Những điều kiện này giúp quả cà phê phát triển chậm, tích lũy đường tốt hơn và hình thành cấu trúc hương vị thanh sáng, tinh tế.

3. Giống cà phê Kurume và Dega mang lại những đặc điểm hương vị nổi bật nào?

Kurume thường mang đến cấu trúc hương vị sáng, rõ nét với các nốt hoa và trái cây thanh thoát. Trong khi đó, Dega góp phần tạo nên độ ngọt mềm mại, cấu trúc vị tròn đầy và chiều sâu cảm quan cho tổng thể tách cà phê.

4. Mức giá trả cho nông hộ phản ánh điều gì về chất lượng và giá trị của lô cà phê này?

Mức giá cho thấy sự ghi nhận đối với chất lượng hạt cà phê, công sức canh tác và tiêu chuẩn tuyển chọn nghiêm ngặt. Đồng thời, đây cũng là dấu hiệu của tính minh bạch và cam kết phát triển bền vững trong chuỗi cung ứng cà phê Specialty.

5. Phương pháp pha nào phù hợp nhất để thể hiện trọn vẹn hương vị cà phê?

Các phương pháp pha pour-over như V60, Origami hoặc Kalita thường giúp làm nổi bật độ trong trẻo và cấu trúc hương vị tinh tế của cà phê rang sáng. Những phương pháp này cho phép kiểm soát tốt tốc độ chiết xuất, từ đó thể hiện rõ nét độ axit, độ ngọt và hậu vị đặc trưng của hạt cà phê.